Werken aan Vertrouwen

Uit Duurzame Brabanders

Ga naar: navigatie, zoeken

Vertrouwen is de grondstof voor draagvlak voor iets, zoals een windpark. Een coöperatie heeft het nodig om meer leden te werven. Een bestuurder heeft het nodig om te blijven besturen. Wat zijn de elementen van vertrouwen?

Inhoud

Duurzame Gebiedsontwikkeling, Zelforganisatie en Windparken

Voor bestuurders en politici zijn gebiedsontwikkeling en transitie management complexe problemen. Ze komen er alleen niet uit en roepen steeds vaker de inwoners van het gebied zelf te hulp. Dat blijkt het best te werken via zelforganisatie. Door ambtenaren gestuurde participatie van burgers werkt meestal niet. Ambtenaren zijn van oudsher gewend instructies van bestuurders op te volgen en niet van burgers. Burgers die participeren, voelen dat aan en vertrouwen het niet voldoende. Helaas voor ambtenaren en politici zijn burgers tegenwoordig meestal veel beter opgeleid en op de hoogte dan ambtenaren. Maar burgers zijn onvoldoende georganiseerd om het probleem op te lossen. Vandaar de wens voor zelforganisatie. Een windcoöperatie is een vorm van zelforganisatie. Ook een buurtvereniging is een voorbeeld. Zelforganisatie ontstaat niet vanzelf. De manier waarop in de Haarlemmermeer een nieuw windpark ontstaat, is een voorbeeld van hoe zelforganisatie geregisseerd kan worden. De raad heeft daar een kaderstellend besluit genomen waarbij aan de burgers een grote rol wordt toegekend. Het centrale thema bij al deze acties en processen is: vertrouwen. Ook geïnformeerd zijn en onderlinge communicatie in de zelforganiserende groep, is essentieel voor succes.

Wat is vertrouwen?

De verkiezingen voor de Tweede Kamer waren voor velen een keuze voor wie je het meest vertrouwde. Velen vertrouwen hun gevoel. Maar door de vragen op websites als Kieskompas en Stemwijzer door te werken, kregen kiezers extra informatie waardoor hun zelfvertrouwen toenam. Het bijgaande plaatje is een soort checklist voor vertrouwen. De context waarin het speelt is heel belangrijk voor welke actie het vertrouwen doet toenemen. Of het nu een team, een organisatie, een project of omwonenden betreft. Of betrokken mensen of nog erbij te betrekken mensen. Kennis van hoe vertrouwen werkt is een nog nieuwe wetenschap. Dit artikel is geen samenvatting van die nieuwe wetenschap, maar een oproep om het vak “Vertrouwen” stukje bij beetje te ontwikkelen. Als transparante Open Source activiteit. Natuurlijk heeft iedereen zijn eigen authentieke, op zelfvertrouwen gebaseerde manier van vertrouwen opbouwen. Maar dat is niet meer voldoende, de nieuwe kennis over vertrouwen maakt een betere aanpak mogelijk. Als een coöperatie iemand inhuurt of met een partner gaat samenwerken, is dat vertrouwen belangrijk. Meer kennis van vertrouwen leidt in dit geval tot beter opdrachtgeverschap. Ook aan de verkiezingscampagnes is te zien dat vertrouwen kweken een vak is geworden, helaas is bij politici nog slecht te zien dat bij vertrouwen een duurzame relatie hoort.

De windwereld heeft grote behoefte aan draagvlak. Al dan niet professioneel opgebouwd, is draagvlak een kwestie van vertrouwen. Niet alleen bij een windpark, maar ook bij andere bestuurlijke vraagstukken, of bij het aanstellen van bestuurders in een coöperatie. Ook andersom is het goed, inzicht te hebben in hoe gebrek aan vertrouwen ontstaat. Zo heeft EZ onzekerheid ingebouwd in de SDE, dat heeft zijn effect op het vertrouwen dat investeerders hebben in duurzame energie projecten. Ook de minister van VROM die bij Woerden voorrang gaf aan het “snelweg panorama”, zonder daar een alternatieve windpark locatie bij te geven, heeft zichzelf en VROM een onbetrouwbaar label opgeplakt.

Kenmerken van vertrouwen

Mensen hebben vertrouwen in iets, als ze

  • Eerst zichzelf vertrouwen, bijvoorbeeld het zelfvertrouwen dat ze iets begrijpen
  • Vertrouwen in iets gemeenschappelijks met andere mensen, sociale cohesie. Het idee dat je past in de groep
  • Daarna ontstaat pas vertrouwen in een organisatie of bijvoorbeeld de overheid

Elementen van vertrouwen

Een van de bronnen hieronder maakt een indeling van elementen die bijdragen aan vertrouwen, zie het voorlopig als een soort checklist. Wat doe je op dat aspect en waar kan dat beter?

Bedenk dat al deze aspecten 2 kanten opwerken, je beoordeelt de ander, en de ander beoordeelt jou op deze punten.

Vaardigheden

  • Techiek, zijn de middelen en de kennis beschikbaar en van voldoende kwaliteit?
  • Ondernemend, is het bedrijf waar je een relatie mee aan wilt gaan voldoende ondernemend? Heeft de adviseur voldoende doorzettingsvermogen.
  • Ben je voldoende bereid en in staat samen te werken met de ander? Lopen de onderlinge doelen voldoende samen?

Gedrag

  • Gezelligheid, openheid
  • Betrouwbaarheid, integriteit
  • Leren, aanpassingsvermogen, om onvermijdelijke verschilpunten in de samenwerking op te lossen

Reputatie

  • Intentie
  • Zorg
  • Aandacht

Zelfbewustzijn

  • Identiteit
  • Transparante waarden
  • Cultuur


In een plaatje Nog niet af....

Informatie, kennis en complexiteit

Een belangrijke voorwaarde voor vertrouwen is weten dat je voldoende kennis en informatie hebt op basis waarvan je de juiste keuze kunt maken. Als ingenieur kun je concluderen dat windenergie op het land verreweg de beste manier is om Nederland duurzaam te maken. Gegeven de techniek, de kosten en de ruimte in het land. Maar de meeste mensen hebben dat inzicht niet bij een windproject. De informatie aanbieden helpt niet, want ze vertrouwen dat niet, vanwege gebrek aan kennis. Dit geldt overigens ook voor politici, er is te weinig kennis in de Tweede Kamer. Naarmate er minder kennis beschikbaar is, wordt de behoefte aan vertrouwen groter. Ook naarmate keuzes complexer worden is vertrouwen belangrijker.


bronnen elders

Persoonlijke instellingen